Over vragen

 U kent het wel: er is een probleem geconstateerd en gelijk wordt er een oplossing bedacht. En vaak niet één, maar meerdere. Op zich natuurlijk niet verkeerd. In ons land zijn we graag oplossingsgericht bezig. Maar is het wel verstandig om zo te werk te gaan?
Lang niet altijd! Vaak zijn problemen zo complex dat het niet verstandig is de eerste de beste(?) oplossing te omarmen. Misschien is het wel een schijnoplossing en komen de problemen per kerende post weer terug. Al dan niet heviger dan daarvoor.
                                             

Het is daarom verstandig als zich één of meer problemen voordoen, eerst goed te kijken wat er nu werkelijk aan de hand is. Dit is vaak heel lastig omdat betrokkenen onmiddellijk in die oplossingenmodus schieten. De afgelopen jaren ben ik bij tal van projecten betrokken geweest waar ik dit fenomeen heb moeten constateren. Het waren problemen van technische, beleidsmatige en maatschappelijke aard. In mijn rol van begeleider en adviseur van dit soort ‘problematische’ projecten ga ik met betrokkenen zoeken naar de ‘vraag-achter-de-vraag’. Alsmaar doorvragen is dan geboden. En vaak is het bij deze zogenaamde vraagarticulatie heel nuttig en soms zelfs gewenst om mensen er bij te betrekken die onafhankelijk zijn en fris, maar ook betrokken tegen het probleem aankijken. Samen met de betrokken probleemhouder wordt het vraagstuk dan echt helder. Opvallend is dan, maar eigenlijk ook weer niet, dat er vaak heel verrassende oplossingen uitkomen.

Een mooi voorbeeld is het probleem van automatische brandmeldsystemen in bejaarden- en verzorgingstehuizen. De brandmelder gaat onnodig af, er staat een broodrooster onder de melder, en automatisch wordt de brandweer gealarmeerd. Die rukt uit met 6 man en keert onverrichterzake terug; onderwijl is het tehuis in rep en roer en zijn de bewoners soms dagen uit hun doen. De brandweer kost dit in een grotere gemeenten al gauw een miljoen euro per jaar. Wat aan dit al jaren bestaand probleem te doen? Geavanceerdere brandmelders, dat was wat voor de hand lag. Maar wat was nu eigenlijk het probleem? Na veel doorvragen bleek het gedrag van de bewoners en de verzorgers het echte probleem. De bewoners moeten door de verzorgers gewezen worden op het gebruik van bijvoorbeeld broodroosters. Gebruik ze niet onder de brandmelder! Uiteindelijk bleek het voorlichten en trainen van de verzorgers het meeste resultaat op te leveren.

Is deze vraagarticulatie altijd een garantie voor succes? Nee, helaas niet. Een actueel voorbeeld laat zien dat het ook finaal fout kan gaan: de sjoemeldiesel-affaire. Autofabrikanten zagen dat ze grote problemen hadden met het voldoen aan de normen die overheden stellen aan emissies. Oplossingen die geen afbreuk zouden doen aan gewenste vermogens van de motoren lagen kennelijk niet makkelijk voor de hand. De betrokken autofabrikanten en toeleveranciers zijn het probleem tot op het bot gaan uitzoeken en constateerden dat de opgelegde normen alleen haalbaar waren onder optimale omstandigheden. Als oplossing kozen ze voor het optimaliseren van het motormanagementsysteem tijdens de officiële test op de rollenbank. Technisch knap, maar wel een vorm van bedrog. Met naar later zou blijken kennelijk onverwachte consequenties: torenhoge boetes, zware financiële verliezen bij diverse fabrikanten en verlies aan consumentenvertrouwen. Hier werd wel de vraag achter de vraag onderzocht, maar werden er onethische oplossingen bedacht. Een kwestie van overvragen dus,

Gerard-Jan Brummer

Persoonlijk kennismaken?

Laat hieronder uw gegevens achter en wij nemen geheel vrijblijvend contact met u op;

Uw naam:
Telefoonnummer:
Uw e-mail:
Uw opmerking:
 

Abonneer op onze nieuwsbrief

Voer hier uw mailadres in: